HISTORIA POLSKIEGO DUSZPASTERSTWA WE FRANKFURCIE NAD MENEM

O duszpasterstwie w języku polskim na terenie Misji w XIX i początkach XX w. niewiele można napisać. Wiadomo tylko, że istniały na terenie Frankfurtu i okolic skupiska Polaków. Natomiast nie ma żadnych dokładniejszych danych na temat pracy duszpasterskiej wśród tej Poloni. Dopiero od czasów II wojny światowej, a dokładnie od czasów powojennych można znaleźć źródła pisane i materiały dotyczące duszpasterstwa na tym terenie.

Zakończenie II wojny światowej zastało na terenie Niemiec wielką ilość Polaków, co spowodowało zorganizowanie stałego duszpasterstwa w języku polskim. Na ten sam czas datowane jest też powstanie polskiego duszpasterstwa we Frankfurcie nad Menem. Wspólnotę wiernych tworzyli tu jeńcy wojenni, więźniowie obozów koncentracyjnych i ludzie wywiezieni na przymusowe roboty. W okresie powojennym osiedlili się tutaj liczni przesiedleńcy oraz "późni przesiedleńcy" ze Śląska i innych części Polski, którzy mimo niemieckiego pochodzenia utrzymują kontakt z duszpasterstwem w języku polskim. W latach 80-tych przybyła do Frankfurtu i okolic nowa fala emigracji z Polski, a w czasie stanu wojennego w Polsce, bardzo duża liczba osób prosiła o azyl polityczny. Natomiast po stanie wojennym wielu Polaków przyjechało szukać pracy "na czarno". Z tej grupy również niektórzy prosili o azyl, bowiem osoby te w wielu wypadkach decydowały się na pozostanie w Niemczech. Zdarzało się też, że Frankfurt był dla nich miejscem przejściowym w drodze na Zachód. Osobną, bardzo liczna grupę stanowią Polacy, którzy przebywają we Frankfurcie czasowo. Są to pracownicy sezonowi, turyści i tzw. kontraktowcy, pracujący w Niemczech na podstawie kontraktu zawartego między polską i niemiecką firmą. Ponadto do wspólnoty wiernych należą też młode polskie rodziny, które przed laty otrzymały tu prawo pobytu.

Praca duszpasterska polegała na organizowaniu i podtrzymywaniu życia religijnego Polaków, poprzez głoszenie Słowa Bożego i sprawowanie sakramentów oraz na podtrzymywaniu kultury, wartości i tradycji wyniesionych z ziemi ojczystej. W miarę możliwości duszpasterze służyli pomocą w załatwieniu przeróżnych spraw socjalnych. Często wymagało to od duszpasterzy wiele czasu, cierpliwości i dodatkowego zaangażowania.

Według pierwszego podziału polskich okręgów duszpasterskich Frankfurt stanowił osobną jednostkę, bezpośrednio zależną od Kurii Biskupiej. Kiedy w 1976 r. przeorganizowano duszpasterstwo polskie w Niemczech w duchu postanowień Soboru Watykańskiego II, jak każda inna duszpasterska placówka, otrzymała ona nazwę Polskiej Misji Katolickiej i została przydzielona do dekanatu zachodniego.

W pierwszych latach duszpasterstwo było związane z Kurią Biskupią, której siedziba od września 1945 roku została przeniesiona do Frankfurtu. Ponieważ ordynariusz Polaków w Niemczech bp Józef Gawlina (1892-1964) przebywał stale w Rzymie, właściwym kierownikiem duszpasterstwa polskiego w Niemczech był jego wikariusz generalny, który miał do pomocy notariuszy. Dlatego przez kilka pierwszych lat po wojnie, Polaków mieszkających we Frankfurcie i w okolicach, objął swą opieką duszpasterską do roku 1951 wikariusz generalny - ks. infułat Edward Lubowiecki oraz jego notariusze. Początkowo Msze Św. i nabożeństwa w języku polskim były odprawiane w kaplicy zakonnej Białych Ojców przy Guiollettstrasse 35, następnie w kaplicy domu starców S.S. Franciszkanek przy Seckenberganlage 16, a od 1980 r. do 1996 r. w kościele św. Antoniego Padewskiego przy Savigny Strasse 15. W wyniku dużej frekwencji Polaków od 1984 r. do 1991 r. rozpoczęto sprawowanie drugiej Eucharystii w języku polskim w kaplicy Kolpinghaus przy Langenstrasse 26.

W 1990r. decyzją ordynariusza Limburga, ks. Biskupa Franciszka Kamphausa, Polska Misja we Frankfurcie otrzymała do wyłącznej dyspozycji kościół pod wezwaniem Niepokalanego Serca Maryi wraz z przyległymi zabudowaniami, tj. salkami katechetycznymi, biurem i salą parafialną. Tak samo decyzją Biskupa opieka duszpasterska w Misji została powierzona polskim Misjonarzem Klaretynom. Zamieszkali oni w miejscowym, niemieckim Seminarium Klaretyńskim przy Hühnerweg 25. Po gruntownym remoncie w 1991r. kościół został poświęcony i uroczyście przekazany parafianom przez miejscowego Ordynariusza. Od tego czasu zaczęto systematyczne sprawowanie niedzielnych Eucharystii w tym kościele o godz. 9:00 i 10:30, a także Mszy Św. w tygodniu o 18:30. Ze względu na dużą ilość wiernych - ok. 2800, dodatkowe Msze Św. niedzielne w języku polskim odprawiane są o 12:30 w kościele św. Józefa w dzielnicy Eschersheim i w kościele św. Marka w dzielnicy Nied.

Od początku placówka ta należała do niemieckiej diecezji Limburg. Natomiast ośrodki, do których dojeżdżali polscy duszpasterze, znajdowały się w kilku innych niemieckich diecezjach, takich jak Fulda, Mainz i Würzburg. Duszpasterze z Frankfurtu dojeżdżali także z kapłańską posługą: w latach 1951-1989 do Würzburga i Hanau. W latach 1951-1986 do Darmstadtu. W latach 1982-1987 raz na kwartał do Fuldy i Stadtallendorf, raz na miesiąc do grupy polskich azylantów i reemigrantów w Bad Soden Salmünster. Od 1982 r. do 1990 r. raz na kwartał duszpasterz odwiedzał Alsfeld, Hungen i Ruhlkirchen. Od 1982 r. do czasów obecnych raz na miesiąc są odwiedzane ośrodki położone w naszej diecezji, takie jak Wiesbaden i Limburg, a od 1990 r. jeszcze Wetzlar. W latach 1991-1992 raz na kwartał było spotkanie w Haiger-Fellerdilln, a od 1992 r. do dziś jest odwiedzany Dillenburg. A od 1990 r. kapłan odwiedza raz w roku Polaków pracujących sezonowo przy winobraniu w Johanisbergu.

Od początku istnienia duszpasterstwu we Frankfurcie patronowała Matka Boża Częstochowska. Kiedy w 1990 r. polscy duszpasterze otrzymali samodzielny kościół, Niepokalane Serce Maryi stało się patronem Polskiej Misji. Od 1989 r. Misja posiada także własny sztandar z wizerunkiem Matki Bożej Częstochowskiej.

Na przestrzeni tylu lat w tutejszej pracy duszpasterskiej da się zauważyć momenty, które mają miejsce każdego roku. Należy do nich przede wszystkim posługa sakramentalna, szczególnie Eucharystii i Pokuty. To przeżywanie roku liturgicznego poprzez rekolekcje, uroczyste obchodzenie Świąt, wspólne świętowanie z Kościołem Niemieckim Bożego Ciała, wigilii Zesłania Ducha Świętego. To praca szkolno-katechetyczna z dziećmi i młodzieżą przy kościele. To także dbanie o kulturę i wartości polskie poprzez zapraszanie polskich artystów teatralnych, poetów, pisarzy, ludzi sztuki oraz różnych zespołów artystycznych i muzycznych.

Ale były i są wydarzenia, które można nazwać jednorazowymi bądź trwającymi tylko przez jakiś czas. W pierwszym rzędzie należy wymienić 10-letnie przygotowanie parafian przez program Wielkiej Nowenny do uroczystości Tysiąclecia Chrztu Polski i zorganizowanie uroczystych obchodów milenijnych.

Warto także wspomnieć odwiedziny wielu hierarchów Kościoła m. in. ks. Kardynała Karola Wojtyły w 1975 r., ks. Kardynała Józefa Glempa, Prymasa Polski w 1995 r. oraz wielu innych Biskupów. Wielu Polaków z Frankfurtu brało udział w spotkaniu z Ojcem Świętym Janem Pawłem II w pobliskiej Moguncji (Mainz), podczas jego pierwszej wizyty pasterskiej w RFN w 1980 r.

W 1983 r. Polonia Frankfurcka otrzymała Obraz Matki Bożej Częstochowskiej w darze od ks. Kardynała Józefa Glempa. Obecnie jest on umieszczony w kaplicy Matki Bożej w naszym kościele.

Przez jakiś czas w latach 80-tych było wydawane pismo parafialne "List", które redagowała s. Cherubina Zając ze Zgromadzenia Córek Bożej Miłości. Potem, w latach 90-tych gazetka parafialna "Missio", która została wznowiona w 2005 roku z inicjatywy kilku parafian, którzy podjęli się jej redagowania.

W 1997 r. w Misji miała miejsce Peregrynacja Kopii Cudownego Obrazu Matki Bożej Częstochowskiej. A w ramach przygotowań do Wielkiego Jubileuszu w 2000 r. odbyły się w parafii Misje Święte, połączone z poświęceniem Obrazu Jezusa Miłosiernego dla polonijnej świątyni.

Z kolei w roku 2001 i 2002 parafianie byli świadkami święceń diakonatu i prezbiteratu jednego z parafian - o. Tomasza Pawlasa CMF. W 2006 roku uroczyście obchodziliśmy jubileusz 25-lecia kapłaństwa o. Jana Gogolina CMF, naszego Proboszcza.

Jeśli chodzi o kapłanów pracujących w naszej Misji, to kilka pierwszych lat po wojnie opieką duszpasterską nad Polakami zajął się wikariusz generalny ks. infułat Edward Lubowiecki i jego notariusze. Natomiast od 1951 r. duszpasterzem był ks. Piotr Wawrzyniak, urodzony w 1910 r., wyświęcony na kapłana w 1937 r. Został aresztowany przez Gestapo w 1940 r. i osadzony w obozie koncentracyjnym w Dachau. Po wyzwoleniu został kapelanem Oddziałów Wartowniczych we Frankfurcie, Darmstadt i Bruchmühlbach. W 1951 r. objął duszpasterstwo polonijne we Frankfurcie. Schorowany, przeszedł w stan spoczynku w marcu 1982 r. i nadal mieszkał we Frankfurcie, gdzie zmarł 1.03.1986 i został pochowany na Cmentarzu Głównym. Od 1982 do 1990 roku duszpasterzem Polaków we Frankfurcie był ks. dr Kazimierz Kosicki, obecny proboszcz PMK w Karlsruhe.

Od stycznia 1990 roku duszpasterstwo polonijne we Frankfurcie zostało powierzone Misjonarzom Klaretynom. Od tej pory proboszczem jest o. Jan Gogolin CMF. Obecnym wikarym jest o. Waldemar Obrębski CMF. Poprzednio wikarymi byli m.in. o. Telesfor Pomianowski CMF, o. Krzysztof Gierat CMF (obecny Przełożony Polskiej Prowincji Misjonarzy Klaretynów), o. Tomasz Zając CMF i o. Krzysztof Kaniowski CMF.